Her çocuk farklı gelişimsel özellik göstermektedir. Bu nedenle bu soruya verilecek kesin bir yanıt yoktur fakat çocuklar genellikle 18-30 ay arasında tuvalet eğitimi almaya hazırlardır. Tuvalet eğitimi vermek için ne çok erken ne de çok geç başlanmalıdır. Başlamak için ebeveyn olarak önce sizin hazır olmanız sonrasında çocuğunuzun sinyallerini fark etmeniz çok önemlidir. Çünkü tuvalet eğitimi hem ebeveynlerin hem de çocukların hayatında büyük bir değişimdir.

Çocuğun bebeklikten itibaren bağ kurduğu nesnelerden biri olan bezden ayrılması onun için çok zordur fakat süreç ilerledikçe hem keyifli hem de heyecanlı bir hal almaktadır. Bu süreç onun kişiliğinin şekillenmesinde ve sosyal gelişiminde çok etkilidir.2 yaş itibari ile çocuğunuz bedeninin farkındalığını ve ihtiyaçlarını keşfetmesi için ona destek olmanız çok kıymetlidir.

Bu dönemde bağımsızlık, ayrılık, kontrol, beden farkındalığı, beden egemenliğidir. Amacınız çocuğunuzu lazımlığa oturtmak değil; beden farkındalığı sağlatmak olmalıdır. Bu sürece başladığınız dönemde uyku eğitimi, meme bırakma, yeme alışkanlığı kazandırma.. bunlar için çaba harcadığınız bir süreçte aynı anda tuvalet eğitimine de başlamamalısınız. Her geçiş kendi içinde çok kıymetlidir tek tek ele alınmalıdır. Hiçbir zaman iki önemli olaya aynı anda başlanmamalıdır.

Çocuğum Tuvalet Eğitimine Hazır mı?

Tuvalet eğitimine hazır olup olmadığına dair birkaç ipucundan faydalanabilirsiniz.

• Gece ya da öğle uykusunda kuru kalkması

 • Çişini kakasını yaptıktan sonra söylemesi

• Yetişkinlerin tuvalet kullanmasının farkında mı?

• Pantolununu kendisi indirip çekebiliyor mu?

 • Kakasını saklanarak yapması

 • Söylediğiniz kısa yönergeleri anlıyor ve uyguluyor olması

 • Tuvaleti (klozet, sifon,..) merakı var mı?

Altı çıplak bir şekilde durmak istemesi yukarıdaki maddelerden çocuğunuzun tuvalet eğitimine hazır olup olmadığına dair anlamanızı sağlar. Fakat anlamaya çalışırken lütfen çocuğunuza tuvalet eğitimi hakkında farkındalık kazandırdığınızdan emin olun. Amacınız lazımlığa oturtmak değil çocuğunuzun bedenini fark ederek çiş ve kakasını söylemesi olmalıdır.

Tuvalet Eğitimine Başlarken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Çocuğunuza bu konu ile ilgili birkaç gün önceden detaylı açıklama ve bilgi vermeniz çok kıymetlidir. Çünkü çocuklar anlamlandıramadığı olaylarda kendilerini güvende hissetmezler. Bedenlerinin bir parçası olan kaka onlar için çok kıymetlidir lazımlığa yaptıktan sonra kakaları nereye gidiyor bunun bilgisi onları rahatlatır. Bu konuda çeşitli kitaplardan, oyuncaklardan, hamurlardan, hikayelerden faydalanmanız çocuğunuzun somut bir şekilde anlamlandırmasını sağlar.

Çocuğunuzla tuvalet eğitimine başlarken lazımlık, külot, aparat alışverişine onu da dahil edip işbirliği yapmanız kafasında sürecin şekillenmesini sağlar. Lazımlığını, külotunu,  mendilleri hatta beli kitapları bile o seçsin ki sürece hazırlansın. Onu sürece dahil etmek istekli hale getirir kontrol duygusunu oluşmasını sağlar. Gelişimsel olarak çocuğunuz için en önemli öğrenme olması için yaşamı mümkün olduğunca aynı rutinde akarken yapılmalıdır .Eve yeni bir aile üyesinin katılması yani kardeş gelmesi, taşınma, boşanma, okula başlama, ya da evin içinde anksiyete havası varsa ya da tatile çıkacaksanız çocuğunuz bu süreçte zorlanabilir. Çocuklar kendi rutinlerinin içinde süreç başlatılmalıdır. Ebeveyn olarak mümkünse bir süre planları ertelemekte fayda vardır. Sürece başlandığında çocuğunuza yeteri kadar model olduğunuzdan emin olun.

 Çocuklar yeni bir davranışı modelleyerek öğrenirler. Sizi tuvalete kaka, çiş yaparken görmesi tuvaletin bez dışında başka bir yere de yapıldığını görmesini sağlamaktadır. Tuvalet eğitimi öncesi bağımsızlaşmasına, şahsi ihtiyaçlarını kendisinin karşılamasına izin verin. Örneğin; kendi kendine giyinmesi için ona fırsatlar verin. Basit fermuarsız, düğmesiz kıyafetler tercih edebilirsiniz. Kitaplar bu sürecin en önemli parçasıdır. Kitaplarda geçen karakterler üzerinden “Aaa bak! Ali’nin lazımlığı bu o da kakasını ve çişini yapıyor.” Denilebilir. Çevrenizdeki kedi, kuş, köpek ya da diğer hayvanlar üzerinden örnekler verebilirsiniz. Hem insanlar hem de hayvanlar için normal bir durum ve ihtiyacın olduğunu görmesini sağlar. Bu süreçte çiş -kaka kaçırmalar sürecin bir parçasıdır ,ebeveynler sabırlı olmalıdır.

Tuvalet eğitimi sürecinde miniklerin ödüllendirilmesi, çabasının övülmesi onları cesaretlendirecektir. Fakat ceza vermek olumsuza odaklanmak süreci olumsuz etkileyecektir. Çocuğunuzun kaygısını daha da arttırabilirsiniz ya da süreçte kendisini suçlu hissetmesine neden olabilirsiniz. Kullandığınız dil her zaman pozitif ve şefkatli olmalıdır.

Bazı çocuklar klozete kaka yapmaktan korkarlar bu süreçte çocukla inatlaşmak, ceza vermek onları baskı altında hissettirir. .Böyle anlarda adım adım bezdeki kakaları klozete döküp sizi izlemesini sağlayabilirsiniz. Bu sayede kakaların nereye gittiğini görebilirler. “Bak! Gördün mü kakalar diğer kaka arkadaşları ile buluşmaya gitti.” Diyerek sifonu çekebilirsiniz. Unutmayın her yenilik her çocuk için aynı değildir. Her çocuk kendi mizaç ve gelişim hızlarına göre ilerler. Bu süreçte çocuğunuza güvenin. Öncelikle ebeveynler kendilerini rahatlatmalıdır.

Çocuğunuzun hayatındaki tüm yeni süreçlerde sağlıklı psikolojiye sahip olması çocuklar için çok kıymetlidir. Tuvalet eğitimi sürecinde ebeveynler ve çocuk olarak zorlanılan bir çok nokta olacak bu süreçte çok doğaldır. Ama çocuğunuzu en iyi tanıyan insanlar olarak anne ve babalar bu krizi çözebilecek çözüm yolunu mutlaka bulacaklardır. Yeter ki ebeveynler kendilerine ve çocuklarıyla olan ilişkiye güvensinler.